"Gazeta Sokolowska" - Łada Herb

Naszą redakcję odwiedził pan Kazimierz Łada z Sokołowa, który przyniósł ze sobą ciekawe materiały dotyczące dziejów własnego rodu. Choć Ładowie nie należą do starej szlachty gniazdowej dawnego województwa podlaskiego, ziemi drohickiej, tzw. strony przedbużnej, w skład której wchodziły niegdyś tereny obecnej ziemi sokołowskiej i najbliższej okolicy (o których piszę w swoich artykułach), to jednak współcześnie przedstawiciele rodu Ładów faktycznie zamieszkują zarówno w samym Sokołowie Podlaskim (kilka rodzin), jak również w takich miejscowościach, jak m.in. w Łazowie i Łubiankach.

Dlatego nie namyślałem się wiele nad podjęciem tematu na łamach Gazety Sokołowskiej, zwłaszcza że obecne poczynania potomków tego znamienitego rodu, polegające na kultywowaniu tradycji rodowo - rodzinnych, są rzeczywiście godne pochwały i naśladowania, o czym przekonacie się drodzy czytelnicy sami czytając tekst poniżej. Korzystając z dostarczonego mi przez pana Kazimierza bogatego materiału historyczno - genealogicznego, wynotowałem kilka najciekawszych opisów dotyczących początku dziejów rodu Ładów, które giną w mrokach średniowiecza.

Ród Ladów ma mazowieckie korzenie, a jego protoplastą był niejaki Plicha, herbu Jastrzębiec, który według tradycji [...] za świetne zwycięstwo nad Jaćwingami, pod wsią Łada (został obdarzony przez księcia mazowieckiego) rozległymi włościami Łada. Ponadto nadał mu nazwisko Łada i herb Łada [...] - pisze w Biuletynie Informacyjnym Związku Ładów z 1993 r. jego prezes Alojzy Łada.

Jak zapewne uważni czytelnicy już zdążyli zauważyć, współcześni przedstawiciele tego rodu zorganizowali się w stowarzyszenie tj. Związek Rodu Ładów, stało się to prawie 15 lat temu na zjeździe rodzinnym, który odbył się 10 XII 1988 r. w Poznaniu. W 1992 r. Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy wpisał stowarzyszenie do rejestru. Prezesem został cytowany wyżej pan Alojzy Łada z Poznania. Do tego związku należy także od przeszło 10 lat pan Kazimierz Łada z Sokołowa.

Związek Rodu Ładów rozwija się niezwykle dynamicznie, czego efektem było wydanie w Inowrocławiu w 2002 r. kolejnych publikacji; m.in. broszury pt. Z historii rodu Ładów autorstwa panów Alojzego i Henryka Ładów. W książce tej znajdujemy zarys historii Ładów herbu Łada znacznie poszerzający informacje przekazane we wcześniejszym biuletynie. Oto jej obszerne fragmenty:

[...] Według polskich dokumentów ród Łada wywodzi się z Mazowsza. Mazowiecka historia rodu Łada herbu Łada - sięga czasów średniowiecza, początków XIII w. Pierwszym protoplastą całego rodu Łada był Piotr Plich, może Pełko herbu Jastrzębiec - należał on do starej, szeroko znanej i cenionej rodziny mazowieckiej. Był kasztelanem czerskim i zaufanym księcia Konrada. Około r. 1220 za zasługi otrzymał od księcia znaczne nadania, w których znajdowała się miejscowość Łada. Za zgodą księcia zmienił swe dotychczasowe stare nazwisko, herb, i przyjął od nowo otrzymanego majątku - nazwisko Łada i herb Łada. Syn jego Jakub będący dowódcą w zamku lędzkim, idąc za przykładem ojca w r. 1248, również przyjął nowe nazwisko i herb. W owym czasie dowódcą wojsk mazowieckich był Władysław Łada herbu Łada - syn Piotra. Doświadczony dowódca z łatwością rozbijał najeźdźców Jaćwingów i Prusów. Za odwagę i waleczność otrzymał od księcia Bolesława w r. 1248 na ziemi łomżyńskiej znaczne włości które nazwał Łada. Według Uryskiego - brat Władysława, Jakusz, czyli Janusz Łada, syn Piotra - kasztelan czerwiński, za zasługi otrzymał od księcia Bolesława w r. 1248 włości położone po lewej i prawej stronie brzegu Wisły, (i też) nazwał je dobrami Łady.

Według Długosza - przodkowie imieniem Łada posiadali własny herb. Wspomina on dalej, że piastowali wysokie stanowiska. Jeden z rodziny był kadronem, czyli administratorem zarządzającym, sędzią i kasztelanem zakroczyńskim. Brat jego Grzegorz Łada w r. 1387 był kapelanem księżnej - żony Jana, księcia mazowieckiego.

Rodzina Ładów rozrastala się silnymi konarami w potężne drzewo rodowe. Z czasem ten wielki i znaczny ród rozdzielił się na 34 odrębne rodziny (nadal jednak posługujące się herbem Łada, acz różnymi nazwiskami) tj.: Bieńkowski, Bogdanowicz, Borzymowski, Brodowski, Czerniakowski, Dobrzyszewski, Gnatowski, Grądzki, Grodzicki, Galatowski, Kłodnicki, Koronowski, Kowalski, Lipski, Łada, Ładzic, Łazowski, Moczarski, Proszkowski, Noskowski, Radoński, Radostowski, Rędzina, Rędziński, Skrzyński, Służewiecki, Sobolewski, Smarzewski, Walicki, Wąsowski, Zabłocki, Zawistowski i Żarciszewski. Potomkowie rodu męskiego Łada tworząc swoje rodziny przyjmowali (też) nazwiska żony, lub od nazwy dziedziczonych miejscowości: np. Jędrzej Łada - pojął za żonę Skrzyńską Barbarę, dziedziczkę Skrzynna i przyjął nazwisko Łada - Skrzyński. Walerian Łada poślubił pannę Noskowską i zaczął się pisać Łada - Noskowski. Inny z Ładów poślubił pannę z Lipia i Krzemienicy przyjmując nazwisko - Lipski herbu Łada (itp.)

Z drzewa rodowego Ładów herbu Łada, przy starym nazwisku pozostały tylko trzy konary - linie. Pierwsza - wywodzi się od pierwszego protoplasty Piotra Łady (dawniej zwany Plich, lub Pełko), która osiadła około 1220 r. w swoich dobrach Łada - położonych na terenie kasztelani czerskiej. Dziś jeszcze istnieje w spisie miejscowość - wieś Łada, leżąca w granicach Osiedla Raszyn, stołecznego miasta Warszawy. Druga linia - rodu Łada osiadła w 1248 r. na ziemi czerwińskiej w dobrach Łady. Założycielem tej linii był Janusz Łada, syn Piotra - kasztelan czerwiński i starosta lędzki.

Miejscowość Łada położona jest w widłach Wisły i Bzury, w ziemi ciechanowskiej. Trzecia linia - tego rodu w r. 1248 osiadła w ziemi łomżyńskiej w dobrach Łada. Założycielem tego rodu był Władysław Łada syn Piotra, hetman książęcy wojsk mazowieckich. Ci Ładowie byli szlachtą zagrodową. Cechą ich jest ogromny patriotyzm i umiłowanie ojczyzny. Świadczą o tym zapiski historyczne i epitafia kościelne. Ponadto posiadali wielkie przywiązanie do ziemi. Majątek rodowy Łada od r. 1248 był i jest bez przerwy aż do dnia dzisiejszego, choć bardzo rozdrobniony - przez 740 lat, w prawowitym posiadaniu tego samego rodu Łada. Z tego konaru łomżyńskiego, jedna linia Łada osiedliła się w r. 1620 na Rusi Czerwonej, gdzie założyła swoje nowe siedlisko Łada - (byłe) województwo zamojskie. Linia ta wydała wielu urzędników ziemskich, a druga osiedliła się w województwie wołyńskim i podolskim. [...]

W broszurze tej znajdują się też szczegółowe drzewa genealogiczne rodu Ładów, jak również wizerunek ich herbu wraz z opisami wyglądu przytoczonymi za takimi znawcami zagadnienia jak: Paprocki, Bielski, czy Długosz. Znajdziemy tu też sławnych przedstawicieli rodu, wśród których wymienieni zostali m.in. Kazimierz Łada - żyjący w latach 1820 - 70 muzyk i skrzypek, Krystyna Łada - Studnicka (1907 - 99) - znana malarka i plastyczka, Karol Łada, lekarz chirurg i doktor ekonomi Monika Łada - Cieślak.

Nie zapomniano też o ?zwykłych? przedstawicielach rodu z tzw. linii kujawskiej, których aż dziesięć pokoleń (do czasów nam współczesnych) zostało szczegółowo opracowanych przez pana Henryka Ładę. Oprócz tego znajdujemy tu słownik miejscowości, gdzie Ładowie zamieszkiwali lub niegdyś byli ich właścicielami.

Na koniec przeglądania tych wszystkich materiałów przyszła smutna refleksja: Jaka szkoda, że nasze miejscowe rody, których jest według moich obliczeń grubo ponad sto (licząc tylko te, które mają swoje gniazda na terytorium powiatu sokołowskiego, oraz częściowo powiatów sąsiednich tj. siedleckiego i węgrowskiego), nie potrafiły zorganizować się w takie związki czy stowarzyszenia, jak choćby Łady - wspomniani w tekście dzisiejszego odcinka. Jak to by było wspaniale, gdybyśmy na swoim terenie mieli np. Związek Rodu Krasnodębskich, Związek Rodu Błońskich, Związek Rodu Kosieradzkich itp., a wszystkie one byłyby zorganizowane w federację związków np. Stowarzyszenie Rodów Szlacheckich. Marzenie ściętej głowy?

Cóz, pozostaje łudzić się, że może takie, jak wyżej, albo inne nieformalne związki i stowarzyszenia skupiające wokół siebie przedstawicieli rodu u nas istnieją, tylko ja o nich nie wiem.

Dariusz Kosieradzki