Andrzej Sadowski

 

Helena Gnatowska (1941-1990)

helena

Śmierć przerwała niezwykle aktywne i dynamiczne życie doc. dr hab. Heleny Gnatowskiej, pracownika Instytutu Nauk Społecznych Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku.

Helena Gnatowska urodziła się 18 kwietnia 1941r. w Supraślu w rodzinie robotniczej. Ukończyła studia historyczne w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie w 1966r.

Pracę rozpoczęła jako nauczyciel w Szkole Podstawowej nr 8 w Białymstoku w 1960r. Jednakże podstawowa część życia zawodowego związana jest z pracą w charakterze nauczyciela akademickiego. Od 1972r. do 1980r. pracowała początkowo jako wykładowca, a potem jako adiunkt Zakładu Nauk Społecznych Akademii Medycznej w Białymstoku. Następnie od 1981r. podjęła pracę w (Zakładzie) Instytucie Nauk Społecznych Filii Uniwersytetu Warszawskiego, początkowo jako adiunkt, a ostatnio jako docent. W 1986r. kierowała Zakładem Nauki o Polityce Instytutu Nauk Społecznych.

Była już historykiem specjalizującym się w dziedzinie historii najnowszej Polski oraz nauki o polityce. Ogółem przygotowała i opublikowała ponad 50 prac naukowo- badawczych w postaci kilku samodzielnych monografii, udziału w pracach zbiorowych oraz artykułów, rozpraw i studiów naukowych. Specjalizowała się przede wszystkim w zakresie ruchu robotniczego pierwszych lat Polski Ludowej. Ilustrują to przede wszystkim następujące monografie: „PPR w województwie białostockim 1944 – 1948. Rozwój i działalność”, (KIW, Warszawa 1979) oraz „Rola Polskiej Partii Robotniczej w kształtowaniu i realizacji polityki socjalnej Polski Ludowej 1942 – 1948” (Dział wydawnictw FUW w Białymstoku, Białystok 1986).

W pracy naukowej doc. H. Gnatowska ceniła przede wszystkim dochodzenie do prawdy. M.in. w czasach, kiedy w przeważającej części opracowań historycznych pomijano wstrząsy i zakręty naszych lat powojennych w swoich publikacjach, wskazywała na strajki w Polsce już w pierwszych latach władzy ludowej (por. H. Gnatowska, Strajki w Polsce w latach 1945 – 47 w świetle dokumentów PPR, „Z pola walki” 1985, nr 2).

Była wzorem pracowitości i zorganizowania. Widoczne to było zwłaszcza wtedy, gdy przygotowywała do perfekcji przemyślane monografie, artykuły, wystąpienia. Wyjątkowa pracowitość i zorganizowanie uzewnętrzniły się też podczas wielu przedsięwzięć zespołowych.

Od 1986r. doc. H. Gnatowska kierowała w ramach Filii częścią centralnego tematu badawczego pt: „Funkcjonowanie państwa i kultura polityczna społeczeństwa”. dotychczasowe wyniki badawcze potwierdzają samodzielny charakter warsztatu naukowego oraz pełną Jej przydatność i niezbędność w zespołowej pracy badawczej.

Doc. H. Gnatowska miała wspaniały dar, umiejętność nawiązywania kontaktów międzyludzkich, czym zjednała sobie wielu przyjaciół i znajomych. Cechowała się też najwyższymi umiejętnościami przekazywania wiedzy dla studentów, wśród których cieszyła się niekwestionowanym autorytetem i szacunkiem.

Społeczne funkcjonowanie doc. H. Gnatowskiej jako pracownika nauki nie przejawiało się jedynie w postaci publikacji oraz pracy naukowo-dydaktycznej. Była autentycznym społecznikiem w najgłębszym i najlepszym tego słowa znaczeniu, co w czasach powszechnego upadku idei społecznikostwa było nietypowe i społecznie niesłychanie ważne. W sposób bezpośredni i pośredni przyczyniła się do sukcesów i powodzeń wielu ludzi.

Zmarła 25 lutego 1990r. w pełni sił twórczych do pracy. Była człowiekiem cenionym przez ludzi różnych środowisk i orientacji, co oznacza, że dotkliwą stratę poniosło nie tylko środowisko nauk humanistycznych Filii Uniwersytetu Warszawskiego, ale całe społeczeństwo Białostocczyzny i kraju.

REFERENCJE

  • Białostocczyzna 1990, nr 19