title page 
 p127  p128  p129
Adam Józef Feliks Boniecki-Fredro (1842 - 1909), po studiach prawniczych i kilkuletniej pracy na stanowiskach urzędniczych, od 1872 r. poświęcił się pracy naukowej prowadząc badania heraldyczne i genealogiczne. Pierwszym jego dziełem w tej dziedzinie była Kronika rodziny Bonieckich (1875), następnym - Poczet rodów w Wielkiem Księstwie Litewskiem w XV i XVI wieku (1887). W 1899 r. rozpoczął wydawanie Herbarza Polskiego, do którego materiały gromadził od dawna.
 

Dzieło Bonieckiego jest raczej genealogią szlachty polskiej, niż klasycznym herbarzem. Autor koncentruje się przede wszystkim na historii danej rodziny i osób do niej należących, mniej uwagi poświęca natomiast opisom herbów, chociaz. zamieszcza ich podobizny. Hasła ułożone są w kolejności alfabetycznej nazwisk, a nie herbów. W odróżnieniu od innych herbarzy, bazujących głównie na przekazach rodzinnych i zamieszczających bezkrytycznie niesprawdzone informacje, Boniecki czerpał wyłącznie z materiałów źródłowych, drukowanych i rękopiśmiennych. Spis z'ródeł ..., zamieszczony w pierwszym tomie, zawiera 130 opisów dokumentów, do których odwołuje się autor, podając informacje o poszczególnych osobach, ich funkcjach publicznych czy powiązaniach rodzinnych. Zarówno współczesne autorowi, jak i późniejsze recenzje podkreś lają niezwykłą dokładnoś ć i wiarygodnoś ć wszelkich cytowanych przez Bonieckiego danych. Dziś , po upływie wieku, opinia ta ma szczególne znaczenie, gdyż wiele z przebadanych przez Bonieckiego źródeł archiwalnych (np. Metryka Koronna czy księgi trybunalskie) już nie istnieje (zostały zniszczone podczas II wojny s'wiatowej) i cytaty w Herbarzu są często jedynym śladem znajdujących się tam informacji.

 

Mimo że nigdy nie ukończony, Herbarz Bonieckiego do dziś stanowi podstawowe dzieło w zakresie genealogii i heraldyki szlachty polskiej.

 
 
  • GNATKOWSKI Jakób Tomasz z powiatu nowogrodzkiego, ma sprawę 1607 roku w Krakowie, o wzajemne zniewagi i gwałty z Dembińskim (Obl. Krak. 34 f. 573 i 589).
  • z GNATOWIC, w powiecie proszowskiem, Klemens i Stefan, bracia, 1381 r. (St. Pr. P. P. VIII). Mikołaj z Gnatowic, świadek 1387 r. w Sandomierzu, przy sprzedańy łąki około Szewców (Bibl. Ord. Zam.). Wieś tę w początkach XV-go wieku skupuje Tenczyński, kasztelan krakowski, od czą stkowych dziedziców. Walenty, syn Jakóba, 1434 r. na uniwersytecie krakowskim.
  • GNATOWSCY Nad Stanisławem, Anna; i Elńbietą, dziećmi Falisława Gnatowskiego, ustanowioną została opieka 1552 r. (M. 80 f. 224). Stanisław, Wojciech, Jan i Paweł, synowie niegdy Leonarda, zastawili części róńne w Gnatach Łuniewskiemu 1552 r. (Zs. Droh.). Wawrzyniec, syn Jakóba i Walenty, syn Grzegorza, mają sprawę z Lisowskim w grodzie warszawskim, 1614 r. (DW. 42 f. 995). Andrzej tamńe 1633 r. (DW. 48 f. 1343). Marcin sprzedał Dąbrowskiemu schedę swoją na Zerzeniu, 1620 r. (DW. 46 f. 1067). Maryanna, ńona Pawła Gnatowskiego, sprzedała Golędzinów Kazanowskiemu 1644 r. Jan otrzymał od Wielopolskiego pewien grunt w Warszawie 1666 r. (DW. 50 f. 478 i 53 f. 867). Fabian sprzedał 1690 r. Wojciechowi pewne grunta na Szczepankowie, w ziemi zakroczymskiej (DW. 57 f. 836).

    Piętnastu Gnatowskich pisało się z ziemią zakroczymską, na elekcyę Augusta II-go, mianowicie: Kazimierz, Michał, dwóch Walentych, dwóch Szymonów, dwóch Janów, dwóch Adamów, Fabian Tomasz, Jerzy, Paweł, Stanisław i Stefan. Inny Stefan z ziemią nurską, Wojciech z ziemią warszawską i Wojciech z województwem sandomierskiem, podpisali tęż elekcyę.

    Wojciech Gnatowski, żonaty 1642 r. z Agnieszką z Bylinów, a Piotr z jej siostrą Dorotą (Perp. Czers. 10 f. 340 i 12 f. 231). Aleksander, żonaty 1677 roku z Elżbietą z Kłodzińskich, pozostawił synów trzech: Mikołaja, Aleksandra i Jana.

    Mikołaj zeznał 1703 r. zapis dońywocia z ńoną, Zofią z Chrzanowskich. Syn jego Maciej nabył sumę 1757 r., od brata swego stryjecznego Wawrzyńca (DW. 55 f. 504 i 80 f. 173; Perp. Czers. 15 f. 500; 16 A f. 293).

    Aleksander, syn Aleksandra, kwitował Mlekickiego 1711 r. (Perp. Czers. 17 f. 308).

    Jan, syn Aleksandra, zeznał 1717 r. zapis dońywocia z ńoną, Teresą z Gralewskich. W 1753 r. wspólnie z synem swoim Wawrzyńcem, burgrabią warszawskim, sprzedał Stokowskiemu części na Osieczku i Przykorach (DW. 62 f. 1264 i 74 f. 902).

    Maciej i Wawrzyniec, komornik ziemski i sędzia kapturowy zakroczymski, podpisali z ziemią zakroczymską, elekcyę Stanisława Augusta. Maciej wprowadzony do Tworek 1778 r. Aleksandra, żona Walentego Puchały, podsędka warszawskiego 1780 r. (Perp. Czers. 35 f. 387 i Deb. Czers. 1 f. 240). Walenty, komornik ziemski zakroczymski 1767 r. Błażej, z burgrabiego żupnik zakroczymski 1785 r.

    Adam Skrzeczka Gnatowski, syn Stefana i Maryanny z Ostaszewskich, sprzedał 1785 r. w imieniu swojem i sióstr swoich: Ewy Józefowej Sobolewskiej i Ludwiki Janowej Ostaszewskiej, część dóbr Gnaty Skarzyńskiemu (DW. 101 f. 974). Maryanna, córka Wojciecha i Maryanny z Ciechomskich, kwitowała Puchałę 1758 r. (DW. 80 f. 286). Bartłomiej, syn Wojciechą nabył 1780 r., część Słonczewa i Śmietanki od Ośniałowskiego (DW. 96 f. 945).

    Jan i Hieronim, synowie Andrzeja, dziedzice Bielic Rajskich, w łęczyckiem, 1576 r. (Paw.).

    W powiecie przedeckim spotykamy następujących Gnatowskich: Wojciech, syn Andrzeja, sprzedał część Wartołki Dzierzbickiemu 1571 r. Leonard i Mikołaj, synowie Jarosława, procesują się z Pniewskim w latach 1589-1607). Michał, syn Jana, 1587 r., synowie jego: Jan zastawił Bielickiemu Szołajdy 1622 r., a Łukasz, żonaty z Anną Skrzynecką, kwitował Mąkolińskiego 1620 r. (Gr. Przed. 20 f. 202; 35 f. 82; 37 f. 517; 54 f. 111; 64 f. 238; 66 f. 107 i 164; 67 f. 66 i 486).

    Jan, żonaty z Zofią Boruchowską, procesje Hołowińskiego o Knihynin 1645 r. (Bracł. VI C f. 418). Stanisław, komornik ziemski drohicki 1679 r. Józef pisał się z województwem wołyńskiem, na elekcyę Stanisława Augusta. W 1779 roku został horodniczym dźwinogrodzkim. Antoni, z vices-gerenta kijowskiego, horodniczy owrucki 1787 r. Michał, komisarz do rozsądzenia sprawy Wielhorskich, z sejmu 1775 r., vices-gerent sądowy kijowski 1788 r.

    Podpisali z województwem mińskiem: Waleryan elekcyę Augusta II-go, a Ignacy, obiór Stanisława Augusta. Onufry, koniuszyc miński 1775 r. (V. L.). Antoni, regent grodzki miński 1783 r.

    Michał pozostawił trzech synów: Tomasza, Aleksandra i Antoniego, których potomkowie wpisani zostali do ksiąg szlachty gubernii podolskiej w latach 1845-1867, a mianowicie: Piotr i Antoni z synami: Januarym Bolesławem i Janem Maurycym, synowie Antoniego, wnukowie Tomaszą Albin Rafał z synem Juliuszem; Augustyn z dziećmi: Julią i Antonim i Ksawery, synowie Kaspra Leopolda, wnukowie Aleksandra i Henryk z synam: Zygmuntem, Pawłem i Stanisławem, syn Pawła, wnuk Michała i Jakób i Edward, synowie Tomasza, wnukowie Ignacego, wszyscy trzej prawnukowie Antoniego (Spis.).

    Do tej rodziny należy ksiądz prałat Jan Gnatowski, były sekretarz nuncyatury w Monachium. Oktawia, żona Władysława Lewandowskiego.

  • GNATOWSCY h. PIERZCHAŁA z Gnatowic, w ziemi sochaczewskiej. Abraham, stolnik sochaczewski 1435 r., nabył za 500 grzyw. Szymanów od ks. Ziemowita. Stanisław, syn Mroczesława, 1405 r., a Paweł, syn tegoż, 1413 r. na uniwersytecie krakowskim. Stanisław, następnie notaryusz publiczny 1412 r. i pisarz ks. Ziemowita, archidyakon płocki, kanclerz mazowiecki, w końcu 1425 r. biskup płocki, zmarł 1439 r. Nazywany także Pawłowskim z Gnatowic. Marcin Szyszka z Gnatowic oczyszcza się 1428 r. na wiecu w Radomiu, z zarzutu nieszlachectwa i dowiódł, że jest z rodu tych, co Rocha na tarczy noszą i są zawołania Pierzchała (Pis. Dz. Pol. IX).

    Elżbieta z Oleksowa (patrz Gniewosz), wdowa po Janie z Gnatowic, otrzymała 1459 r. od dzieci swoich: Stanisława i Anny, Niedarczów, w powiecie radomskim (Akta Rad. z 1459 r.). Stanisław nabył od Zielińskiego 1468 r. jego prawa do dóbr Chojnowskich; żonaty był z Jachną Chojnowską, kasztelanką płocką, 1471 r. (M. 5 f. 10).

REFERENCJE

  • Boniecki, Adam. Herbarz Polski Tom VI. Warsaw : Gebethner i Wolff 1903.